یک پژوهش جامع، ظرفیت عظیم گفتمان اقتصادی حضرت فاطمه (س) و خطبه فدکیه را برای حل معضلات ساختاری اقتصاد معاصر مورد بررسی قرار داده و سه راهبرد کلیدی را برای تحقق این پتانسیل ارائه کرده است. این پژوهش تأکید دارد که رویکرد فاطمی نه تنها یک میراث تاریخی، بلکه یک الگوی تفسیری و راهبرد اقتصادی عملی برای امروز است.
۱. نهادینهسازی خوانش فاطمی در آموزش و پژوهش
نخستین گام، ایجاد بستر علمی لازم برای فهم اجتماعی قرآن بر اساس گفتمان حضرت زهرا (س) است. راهکارهای اجرایی در این راستا شامل طراحی واحد درسی «هرمنوتیک فاطمی و عدالت اجتماعی» در رشتههای الهیات و مطالعات زنان است. علاوه بر این، تأسیس گروه پژوهشی بینارشتهای (قرآن، اقتصاد و مطالعات جنسیتی) برای تدوین تفسیرهای اجتماعی از آیات اقتصادی و برگزاری کارگاههای تخصصی با محوریت «نقش روایات فاطمی در سیاستگذاری اقتصادی اسلامی» از دیگر پیشنهادها است.
۲. الگوسازی از نهادهای اقتصادی فاطمی در وقف و خیرات
این بخش بر بازآفرینی روح عدالتمحور خطبه فدکیه در ساختارهای حمایتی امروز تمرکز دارد. پیشنهادها عبارتند از: اصلاح آییننامههای اوقاف و خیریه با تأکید بر سه اصل محوری فاطمی «شفافیت، عدالت در توزیع، و اولویت نیازمندان». همچنین، تأکید شده است که باید صندوقهای وقفی با عنوان «وقف فاطمی» برای حمایت از زنان سرپرست خانوار و کارآفرینی زنان ایجاد شود و «شاخص فاطمی عدالت اقتصادی» برای ارزیابی تأثیر اجتماعی پروژههای خیریه تدوین گردد.
۳. بهکارگیری اصول عدالت اقتصادی فاطمی در سیاستگذاریهای کلان
راهبرد نهایی، استفاده مستقیم از آموزههای فاطمی در طراحی الگوهای بومی اقتصاد اسلامی برای کاهش نابرابری است. این امر مستلزم گنجاندن اصول عدالت فاطمی در برنامههای توسعه ملی و تأسیس «مرکز مطالعات اقتصاد فاطمی» برای پیوند میان گفتمان قرآنی و سیاستهای اقتصادی معاصر است. در کنار این اقدامات نهادی، تدوین برنامههای رسانهای و فرهنگی برای تبیین نگاه حضرت زهرا (س) به اقتصاد برای نسل جوان، به عنوان یکی از راهکارهای مهم فرهنگی مطرح شده است.
جمعبندی:
نتایج این پژوهش نشان میدهد که تحقق ظرفیتهای گفتمان فاطمی در اقتصاد نیازمند اقدامی منسجم در سه حوزه علمی، نهادی و سیاستگذاری است تا عدالت و کرامت انسانی بر پایه خطبه فدکیه در ساختارهای اقتصادی کشور ریشه بدواند.