ادوارد سعید (متوفی ۲۰۰۳)، استاد دانشگاه کلمبیا در نیویورک، یکی از مهم‌ترین چهره‌های فکری قرن بیستم محسوب می‌شود که میراثش همواره در نقد قدرت و بازنمایی فرهنگی باقی است.

نقد بنیادین «اورینتالیسم»

محور اصلی فعالیت‌های فکری سعید، نقد رویکرد شرق‌شناسان غربی به تمدن‌های شرقی، به‌ویژه جهان اسلام، بود. او در کتاب مشهور خود با عنوان «شرق‌شناسی»، این مطالعات را فاقد واقع‌گرایی آکادمیک دانست.

سعید در این اثر با جعل و تعریف اصطلاح «اورینتالیسم» (Orientalism)، آن را این‌گونه تبیین کرد: «شرق‌شناسی قیم‌مآبانه استعمار غرب». به اعتقاد او، شرق‌شناسان غربی، شرق را نه آن‌گونه که هست، بلکه آن‌گونه که غرب مایل به دیدنش بود، به تصویر کشیدند؛ تصویری که ابزاری برای توجیه سلطه و استعمار غرب بود.

گشودن افق جدید در مطالعات شرق

به گفته بسیاری از دانشوران غربی، انتشار کتاب «شرق‌شناسی» مانند یک شوک نظری عمل کرد و خط بطلانی بر نظریات غالب شرق‌شناسانه کشید. این اثر توانست فضای جدیدی را پیش روی مطالعات فرهنگی و دانشگاهی غرب در قبال شرق بگشاید و محققان را به بازنگری انتقادی در متون تاریخی و فرهنگی فراخواند.