حجتالاسلام و المسلمین دکتر حبیبالله بابایی در نشست رونمایی و نقد کتاب «جذابیتهای تمدن غرب؛ واقعیت یا توهم؟» که هفتم آبان در مؤسسه شناخت برگزار شد، درباره ابعاد تمدنی و فرهنگی این اثر گفت: یک نکته مهم در این کتاب وجود دارد و آن اینکه غرب شناسی از یک نقطه عزیمت حوزوی است و ما یک غربشناسی و یک تجدد شناسی داریم که با هم متفاوتاند.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی افزود: تجدد شناسی از رهگذر ترجمه علوم انسانی غرب را در دانشگاهها و حوزه مشاهده میکنیم و آن چه را که غرب در مورد خودش گفته یا نقد کرده را میخوانیم و این نوعی غرب شناسی است.
وی بیان کرد: نوع دیگر نقطه عزیمت اسلامی است که آن را مطالعه کنیم؛ اسلامی بودن غرب شناسی، در گرفتن دادهها نیست، وقتی غرب را میخوانیم یا ترجمه میکنیم؛ اما در مقام تحلیل آن، از منطق دینی و وحیانی بهره میبریم.
حجتالاسلام و المسلمین بابایی عنوان کرد: رهبر معظم انقلاب در هر کجا موضع مهمی در تفسیر غرب و مواجهه با غرب دارد، یک آیهای از قرآن کریم پشتیبان آن است؛ ایشان غرب را خوانده و در سطح رهبری تجربه کرده و در مقام تحلیل و نقد پشتوانه قرآنی دارند.
وی تأکید کرد: بستر شناخت تمدن غرب به خصوص تمدن معاصر غرب در قرن بیست و یکم، باید در حوزههای علمیه فراهم شود.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تصریح کرد: دوگانههایی در مورد شناسایی غرب وجود دارد و باید به خوبی تفکیک شود که کدام نقد یا تحلیل است؛ در این باره اولین دو گانه، غربِ غربی در برابر غربِ شرقی است، یعنی غرب مانده در غرب با آن چه در شرق آمده تفاوتهایی دارد، مثلا معنای دموکراسی غربی در غرب با آن چه در شرق معنا کردهاند تفاوت دارد و بنا دارند شرق به دیکتاتوری غربی تن بدهد.
وی خاطرنشان کرد: ممکن است مظاهری را در جامعه ببینیم و بگوییم غرب زده است؛ اما در عمق آن برویم می بینیم هنوز به فرهنگ عمومی تبدیل نشده است؛ این نیز دوگانهای است که باید بدانیم.
حجتالاسلام و المسلمین بابایی گفت: یک دوگانه دیگر اینکه یک غرب نظری و یک غرب عملی داریم، نمیتوان غرب را از ورای کتابها جستجو کرد، بلکه باید جامعهشناسی غرب برای کشف مسائل اجتماعی صورت گیرد تا خروجی راهبردی حاصل شود؛ در واقع غرب شناسی ما باید خروجی راهبردی داشته باشد.
وی افزود: غرب جدید و قدیم یک دوگانه دیگر است که غرب قدیم مربوط به یونان و روم است و از ۱۵۰۰ میلادی به بعد وارد غرب مدرن میشود؛ تحولاتی که در قرن بیستم در غرب رخ داد بسیار گسترده بود و شتاب این تحول به قدری است که غرب مدرن را رد کرده و به پس مدرن و به متا مدرن و فرا نوگرایی رسیده است.
این استاد حوزه و دانشگاه بیان کرد: در گذشته شاید میشد غرب را بشناسیم و نقد کنیم، اما امروز به یک غرب شناسی نوینی نیاز داریم، نمیتوان تکلیف غرب امروز را با تحلیلهای بیست سال پیش مشخص کرد و این سطح تحلیل غرب در هیچ حوزه با دانشگاهی در سطح کشور وجود ندارد.
وی با بیان اینکه حوزه باید با غربشناسی تحولی نو را در پاسخگویی به فطرت در جهان رقم بزند عنوان کرد: دوگانه دیگر معنا لفظ است؛ غرب را بیش از آنکه در باطن جستجو کنیم در ظاهر جستجو میکنیم، اهمیتی ندارد که فشن، گیمها یا گویشها تغییر کرده است، مهم تغییرنکردن معنا است.
حجتالاسلام و المسلمین بابایی تصریح کرد: دو گانه غرب عملی و استعماری یکی دیگر از اینهاست که در اقع غرب انسانی نیز به آن افزوده میشود؛ غرب انسانی را میتوان در دانشگاهها و و خیابانها و توده مردم در غرب دید که با شعور فطری به مساله فطری پاسخ میدهد همانند دفاع از فسلطین که به طور گسترده در غرب شاهد بودیم.
گفتنی است، کتاب «جذابیتهای تمدن غرب؛ واقعیت یا توهم؟!» حاصل تألیف مشترک حجتالاسلام محسن وافی و امین شاهرفعتی است که با نگاهی انتقادی، ساختار فکری و ظواهر فرهنگی تمدن غرب را مورد تحلیل قرار دادهاند.